Miền di sản Kinh Bắc đậm sắc màu

Phim trường nơi làng quê

Mới đây, đoàn làm phim “Mâm cỗ tân xuân” đã lựa chọn chùa Bổ Đà (phường Vân Hà) làm bối cảnh chính cho 6 tập phim phản ánh đời sống sinh hoạt của người dân làng quê đồng bằng Bắc Bộ với các phong tục, lễ nghi và mâm cỗ ngày Tết cổ truyền. Trong 5 ngày, đoàn ghi nhiều khuôn hình tại không gian cổ kính của ngôi chùa cùng cảnh quan ven sông Cầu nước chảy lơ thơ, tạo nên hình ảnh dung dị mà giàu chất thơ. Đạo diễn Nguyễn Love, người từng thực hiện nhiều gameshow và loạt phim hài dân gian chia sẻ: “Chùa Bổ Đà xứng đáng là di tích tiêu biểu trong quần thể di sản văn hóa thế giới được UNESCO vinh danh, là bối cảnh lý tưởng để tái hiện không gian làng quê Bắc Bộ xưa. Từ kiến trúc, cảnh quan đến chiều sâu văn hóa cộng đồng của vùng đất này đã làm nổi bật không khí làng quê truyền thống, đưa người xem trở về ký ức Tết xưa”.

Đoàn làm phim "Mâm cỗ tân xuân" thực hiện cảnh quay tại chùa Bổ Đà.

Bộ phim có sự tham gia của nhiều nghệ sĩ tên tuổi như Nghệ sĩ Nhân dân Quốc Anh, Nghệ sĩ Nhân dân Minh Hằng, Nghệ sĩ Ưu tú Xuân Đồng… Đông đảo người dân địa phương hào hứng tham gia vai quần chúng, góp phần tạo nên không khí sinh hoạt làng quê mộc mạc, chân thực đậm chất Kinh Bắc. Bà Dương Thị Hoài Thu, Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công phường Vân Hà cho biết: Địa phương luôn tạo điều kiện thuận lợi cho các đoàn làm phim và phối hợp quản lý, bảo vệ di tích, bảo đảm hoạt động ghi hình diễn ra đúng quy định, không ảnh hưởng đến cảnh quan cũng như đời sống, hoạt động văn hóa của người dân.

Vùng Kinh Bắc với không gian văn hóa đặc trưng hội tụ hệ thống di tích lịch sử, kiến trúc cổ, cảnh quan làng quê cùng các giá trị văn hóa phi vật thể đặc sắc là nguồn cảm hứng tạo nên các tác phẩm điện ảnh, truyền hình ấn tượng. Qua đó tái hiện bối cảnh lịch sử, phong tục tập quán và làm nổi bật những giá trị tinh thần như sự gắn bó cộng đồng, đạo lý truyền thống, nếp sống làng xã -yếu tố ngày càng được khán giả tìm kiếm trong đời sống hiện đại. Sức hút của Kinh Bắc không nằm ở sự hoành tráng mà ở chiều sâu văn hóa. Khi bước vào khuôn hình điện ảnh, những không gian ấy như tự kể chuyện về mình, giúp người xem cảm nhận rõ hồn cốt làng quê Bắc Bộ.

Trước đó, năm 2025, đoàn làm phim Ấn Độ đã đến Bắc Ninh thực hiện bộ phim “Vườn tình yêu”. Bộ phim lấy cảm hứng từ cuộc đời và những cống hiến của Giáo sư, Tiến sĩ danh dự, nghệ sĩ Chu Bảo Quế - Phó Tổng Thư ký Liên hiệp các hội UNESCO Việt Nam, người đã dành tâm huyết nghiên cứu, bảo tồn và truyền dạy dân ca Quan họ Bắc Ninh cùng các loại hình nghệ thuật dân gian khác. Đoàn phim lựa chọn chùa Bổ Đà, Trung tâm Văn hóa Việt Yên cùng nhiều làng quê, đình, chùa cổ mang đậm kiến trúc truyền thống làm bối cảnh phim. Những cảnh trình diễn quan họ tại ngôi làng cổ, đình, chùa đã trở thành điểm nhấn giàu cảm xúc, góp phần lan tỏa vẻ đẹp của di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đến bạn bè quốc tế. Theo nhà sản xuất phim - Tiến sĩ Biswaroop Roy Chowdhury, khi đến quê hương của nghệ sĩ tài năng Chu Bảo Quế, ông được thấy một vùng đất tươi đẹp và hơn nữa còn khám phá sức mạnh cộng đồng kết tinh từ tình yêu quê hương và những giá trị thiêng liêng gìn giữ qua nhiều thế hệ. Bộ phim dự kiến ra mắt đầu năm 2026, tiếp tục đưa hình ảnh vùng đất quan họ đến gần hơn với công chúng quốc tế, khơi dậy niềm tự hào, tình yêu và trách nhiệm gìn giữ di sản trong thế hệ trẻ.

Lan tỏa di sản trong đời sống

Không chỉ là bối cảnh cho điện ảnh, miền di sản Kinh Bắc còn trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo của nhiều nhạc sĩ, họa sĩ, nhiếp ảnh gia. Từ quang cảnh làng quê yên bình, lễ hội truyền thống, sinh hoạt văn hóa cộng đồng đặc sắc đến những giai điệu mang âm hưởng dân gian Bắc Bộ, các nghệ sĩ đã chắt lọc tinh hoa tạo nên nhiều tác phẩm nghệ thuật chất lượng, ghi dấu ấn tại các cuộc thi trong nước và quốc tế. Đơn cử như bộ ảnh “Quan họ Kinh Bắc với chùa Bút Tháp” của nhiếp ảnh gia Nguyễn Trọng Hiếu được đánh giá cao bởi cách kết hợp hài hòa giữa con người và không gian di sản; đoạt Huy chương Bạc VAPA hạng mục Di sản văn hóa tại cuộc thi “Giải thưởng Nhiếp ảnh Heritage - Hành trình di sản 2025”, giải A Giải thưởng Văn học Nghệ thuật trong nước. Qua bộ ảnh, người xem như được trở về vùng Kinh Bắc - cái nôi của văn hóa cổ truyền, nơi chùa Bút Tháp với vẻ đẹp cổ kính vẫn được giữ gìn qua bao lần trùng tu. Ở chốn thiền tịnh ấy, tà áo tứ thân, tiếng hát quan họ mượt mà tạo nên điểm nhấn đặc sắc về sự song hành của di sản văn hóa vật thể và phi vật thể trong đời sống cộng đồng.

Một bức ảnh trong bộ ảnh "Quan họ Kinh Bắc với chùa Bút Tháp" của nhiếp ảnh gia Nguyễn Trọng Hiếu.

Cùng với đó, vẻ đẹp yên bình của làng Sấu (xã Phúc Hòa), hình ảnh rực rỡ của cây gạo miếu Bà Cô (phường Tân An)… hiện lên trong nhiều tác phẩm của nhiếp ảnh gia Nguyễn Hữu Thông được lựa chọn đăng tải trên các báo, tạp chí trong nước và quốc tế. Qua ống kính nghệ thuật, những không gian làng quê mộc mạc hiện lên vừa chân thực, vừa giàu giá trị thẩm mỹ. Cùng với cảnh sắc thiên nhiên, các làng gốm Phù Lãng, mây tre đan Tăng Tiến, làng nghề Thổ Hà… cũng được các nghệ sĩ nhiếp ảnh ghi lại và giới thiệu rộng rãi. Những khuôn hình về không gian lao động, sinh hoạt đời thường đã phản ánh sức sống bền bỉ của làng nghề Kinh Bắc trong dòng chảy đương đại.

Những địa danh văn hóa, di sản lịch sử và cảnh quan làng quê Bắc Ninh đang hiện diện ngày càng nhiều trong các dự án điện ảnh, âm nhạc, nhiếp ảnh, góp phần đưa vẻ đẹp Kinh Bắc đến gần hơn với công chúng. Việc các nghệ sĩ lựa chọn Bắc Ninh làm không gian sáng tác đã tạo nên hiệu ứng tích cực đối với hoạt động quảng bá du lịch. Mỗi thước phim, bức ảnh hay ca khúc không chỉ phản ánh vẻ đẹp thiên nhiên, di sản mà còn khơi gợi sự tò mò, mong muốn trải nghiệm của công chúng. Tiêu biểu như dân ca Quan họ cùng các di tích như đền Đô, chùa Dâu, làng gốm Phù Lãng và những phong tục truyền thống của Kinh Bắc được các nghệ sĩ đưa vào MV “Bắc Bling” gây ấn tượng khiến du khách muôn phương tìm về Bắc Ninh để tận mắt chiêm ngưỡng những địa danh, di tích xuất hiện trong MV.

Theo đại diện lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cảnh quan thiên nhiên, hệ thống di tích phong phú cùng chiều sâu văn hóa là “chất liệu vàng” cho sáng tạo nghệ thuật. Ngành và các địa phương quan tâm khuyến khích, tạo điều kiện cho các nhà sản xuất, nghệ sĩ sáng tạo để giới thiệu, lan tỏa hình ảnh đẹp, nét văn hóa đặc sắc của Bắc Ninh. Việc khai thác mối liên kết giữa nghệ thuật - di sản - du lịch là hướng đi phù hợp, góp phần bảo tồn giá trị truyền thống, tạo động lực phát triển du lịch bền vững, giàu bản sắc. Nhờ vậy, di sản không chỉ được lưu giữ trong ký ức hay trang sách mà lan tỏa bằng những khuôn hình nghệ thuật giàu cảm xúc để tiếp tục sống động trong đời sống hôm nay.