Đánh thức tiềm năng du lịch văn hóa tâm linh vùng Kinh Bắc

Chiều sâu văn hóa tâm linh

Bắc Ninh được mệnh danh là xứ sở của đình, chùa và là nơi lưu giữ những "mã gene" đầu tiên của Phật giáo Việt Nam. Mỗi ngôi chùa ở Bắc Ninh là một tác phẩm nghệ thuật với những giá trị độc đáo, khác biệt.

Cùng với hoạt động hành hương, chiêm bái qua những ngôi chùa cổ, du lịch văn hóa tâm linh ở Bắc Ninh còn là hành trình tri ân cội nguồn dân tộc với những điểm đến như lăng và đền thờ Thủy tổ Kinh Dương Vương, đền Đô thờ các vị vua nhà Lý...

Vẻ đẹp cổ kính của di tích đình Thổ Hà (phường Vân Hà) khơi nguồn cảm hứng sáng tạo cho hàng trăm nhiếp ảnh gia quốc tế.

Bên cạnh đó, còn tìm hiểu dòng chảy lịch sử văn hóa qua những đình, đền nổi tiếng như: Đền Lý Thường Kiệt, đền Tam Phủ - bến Bình Than, đền Xương Giang, đền Hoàng Hoa Thám, đình Đình Bảng, đình Diềm, đình Thổ Hà...

Theo thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, toàn tỉnh hiện có gần 4.000 di tích lịch sử văn hóa, trong đó 1.415 di tích được xếp hạng; có hơn 1.300 lễ hội truyền thống được duy trì hằng năm; 8 di sản văn hóa được UNESCO ghi danh; 25 bảo vật quốc gia; 33 di sản văn hóa phi vật thể nằm trong Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cùng gần 200 làng nghề truyền thống.

Kho tàng di sản văn hóa của Bắc Ninh được đánh giá là đồ sộ và đậm đặc bậc nhất cả nước, tạo nên bản sắc riêng, mở ra dư địa lớn trong phát triển du lịch văn hóa tâm linh.

Theo ông Đỗ Tuấn Khoa, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nhiều năm qua Bắc Ninh đã chú trọng phát triển điểm đến du lịch gắn với phát huy giá trị di sản văn hóa. Nhờ đó, nhiều di tích trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc và khoảng 75% lượng khách đến Bắc Ninh hiện nay tham gia loại hình du lịch văn hóa tâm linh.

Thực tiễn, du lịch văn hóa tâm linh đang trở thành xu hướng phát triển mạnh tại nhiều địa phương trong cả nước. Không chỉ đáp ứng nhu cầu về đời sống tinh thần của du khách, loại hình du lịch này còn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản và tạo động lực chuyển dịch cơ cấu kinh tế - xã hội địa phương.

Bắc Ninh là tỉnh có nhiều lợi thế cạnh tranh với tiềm năng di sản dồi dào, dư địa lớn... Song bài toán đặt ra là làm thế nào để du lịch văn hóa tâm linh ở Bắc Ninh thoát khỏi tính mùa vụ, vượt qua khuôn khổ "đi lễ đầu năm" để trở thành sản phẩm du lịch có chiều sâu, đủ sức níu chân du khách lưu trú dài ngày.

Biến tài nguyên thành tài sản lâu bền

Một thực tế không thể phủ nhận là du khách thường đến Bắc Ninh nhanh và rời đi cũng rất vội bởi các điểm đến đang thiếu những trải nghiệm... Những người làm du lịch cho rằng, chính sự thiếu hụt của một hệ sinh thái dịch vụ đồng bộ đang khiến hành trình khám phá Kinh Bắc của du khách bị ngắt quãng và rút ngắn. Bắc Ninh vẫn thiếu những không gian lưu trú mang phong cách thiền, thiếu các sản phẩm nghỉ dưỡng gắn với trải nghiệm văn hóa bản địa.

Những đặc sản như bánh phu thê, nem Bùi hay sản vật ẩm thực làng nghề khác tuy mang tính đặc trưng nhưng chưa được nâng tầm thành sản phẩm du lịch có chiều sâu. Quà tặng lưu niệm du lịch còn đơn điệu, chưa kể được những câu chuyện văn hóa để chạm tới cảm xúc du khách. Và quan trọng hơn, du lịch văn hóa tâm linh ở Bắc Ninh dường như vẫn bó hẹp bởi tính mùa vụ, lễ hội đầu xuân...

Diễn xướng Dân ca Quan họ Bắc Ninh trên thuyền phục vụ du khách tham quan tại chùa Phật Tích (xã Tiên Du).

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Dương Văn Sáu, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội đề xuất: Bắc Ninh cần tiến hành tổng kiểm kê, đánh giá toàn diện các giá trị di sản cũng như hiệu quả khai thác trong thời gian qua, từ đó xây dựng quy hoạch với tầm nhìn chiến lược, vừa phát huy lợi thế trước mắt, vừa bảo đảm cơ hội phát triển lâu dài.

Trên nền tảng quy hoạch đó, địa phương cần đẩy mạnh xúc tiến đầu tư, thu hút đa dạng các doanh nghiệp tham gia, không chỉ các "đại bàng" mà cả những nhà đầu tư quy mô vừa và nhỏ, nhằm khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế của từng địa phương, từng lĩnh vực.

Mục tiêu cốt lõi là phải hình thành được hệ sinh thái dịch vụ để kéo dài thời gian lưu trú của du khách. Thay vì chỉ là điểm dừng chân thắp nhang, chiêm bái, mỗi điểm đến như chùa Vĩnh Nghiêm, chùa Phật Tích, chùa Dạm, chùa Bổ Đà... cần được quy hoạch thành không gian nghỉ dưỡng chữa lành hoặc phát triển các mô hình “làng thiền” - nơi du khách có thể ở lại vài ngày để thực hành thiền định, thưởng thức ẩm thực chay và nghe giảng về triết lý nhân sinh...

Khai mở nguồn lực du lịch văn hóa tâm linh là câu chuyện phát triển kinh tế và cũng là hành trình gìn giữ, bảo tồn bản sắc. Nhiều chuyên gia cho rằng, Bắc Ninh không cần thêm những công trình đồ sộ, hoành tráng mà quan trọng là một tư duy phát triển dịch vụ đủ tinh tế để đánh thức di sản bằng tình yêu, trí tuệ và sự thấu hiểu.

Khi những đình, đền, chùa cổ thực sự trở thành nơi mà người dân tìm đến sự bình yên, chữa lành với những giá trị chân - thiện - mỹ, cũng là lúc du lịch Bắc Ninh tạo ra bước chuyển mình tương xứng với tiềm năng vốn có.

Theo Báo Bắc Ninh