Tiềm năng phát triển du lịch nông nghiệp ở Bắc Ninh

Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15, tỉnh Bắc Ninh và tỉnh Bắc Giang đã chính thức sáp nhập từ ngày 01/7/2025 để thành lập một tỉnh Bắc Ninh mới với không gian phát triển mọi mặt, trong đó có về văn hoá và  kinh tế du lịch. Sự kết hợp giữa "thủ phủ công nghiệp" Bắc Ninh (cũ) và "vựa trái cây" Bắc Giang (cũ) đã mở ra thời cơ vàng để phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn dựa trên sự cộng hưởng tài nguyên giữa hai vùng đất.

Thực trạng phát triển du lịch nông nghiệp  

Sau sáp nhập, tỉnh Bắc Ninh mới có diện tích tự nhiên hơn 4.700 km2. Là vùng đất giàu truyền thống văn hoá, lịch sử với hơn 1.400 di tích được xếp hạng và hệ sinh thái nông nghiệp cực kỳ đa dạng. Du khách có thể trải nghiệm từ vùng đồng bằng sông Đuống trù phú đến vùng đồi núi, lòng hồ sinh thái (Hồ Cấm Sơn, Khuôn Thần, khu bảo tồn thiên nhiên Tây yên Tử) và các vùng chuyên canh cây ăn trái lớn nhất miền Bắc tại các xã Chũ, Lục Ngạn, Tân Sơn, Cấm Sơn, An Lạc, Tây Yên Tử. Các mô hình nông nghiệp công nghệ cao tại Tiên Du hay khu du lịch sinh thái trường Đại học Nông Lâm Bắc Giang.

Các sản phẩm du lịch  nông nghiệp đã hình thành và thu hút được một lượng du khách nhất định như: các tour du lịch trải nghiệm vườn cây ăn quả  mùa vải thiều, mùa cam bưởi chín cuối năm với diện tích cây ăn quả lên đến 50 nghìn ha và một số HTX du lịch sinh thái nông nghiệp như HTX du lịch Hoa quả Sơn, điểm du lịch Hồ Bầu Tiên, HTX Du lịch Tân Sơn , điểm du lịch sinh thái Núi Dành, du lịch cộng đồng bản Ven hay du lịch Cộng đồng người Dao bản Mậu. Cùng với đó là sự kết hợp với các hoạt động du lịch tại các làng nghề tranh Đông Hồ, gốm Phù Lãng...Số liệu ấn tượng trong năm 2025 toàn tỉnh đã đón 6,3 triệu lượt khách tăng 26% so với năm liền kề.

Tuy nhiên, sản phẩm du lịch nông nghiệp vẫn còn mang tính tự phát, quy mô hộ gia đình nhỏ lẻ và thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa các tour tuyến đồng quê với di tích lịch sử nên doanh thu từ du lịch nông nghiệp của Bắc Ninh chưa cao. Sản phẩm du lịch chưa phong phú và chưa định vị được thương hiệu trong bản đồ du lịch quốc gia.

Định hướng và giải pháp phát triển du lịch nông nghiệp nông thôn

Để du lịch nông nghiệp nông thôn phát triển, Bắc Ninh đã có chương trình khuyến nông giai đoạn 2026 - 2030, chú trọng nông nghiệp xanh, hữu cơ gắn với du lịch văn hoá, làng nghề và trải nghiệm. Du lịch nông thôn và cộng đồng được xác định là 1 trong 4 nhóm sản phẩm chủ lực để đạt mục tiêu 10.000 tỷ đồng doanh thu vào năm 2030. Mục tiêu năm 2026, tỉnh Bắc Ninh phấn đấu đón từ 6,5 đến 7 triệu lượt khách, trong đó du lịch nông thôn được xác định là một trong những sản phẩm đặc trưng nâng cao chất lượng dịch vụ. Kết hợp giữa vùng chuyên canh cây ăn quả lớn nhất miền Bắc (vải thiều, cam, bưởi) của khu vực cũ từ Bắc Giang với hệ thống làng nghề và di sản văn hóa đặc sắc của Bắc Ninh.

Để biến tiềm năng thành động lực kinh tế, tỉnh Bắc Ninh mới đang tập trung vào các nhóm giải pháp: Tận dụng lợi thế có vị trí chiến lược nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, gần Hà Nội và các khu công nghiệp lớn, tạo ra lượng khách nội địa ổn định có nhu cầu trải nghiệm không gian xanh và giáo dục kỹ năng sống vào cuối tuần. Tích hợp hạ tầng và Quy hoạch theo định hướng phát triển các khu đô thị mới phía Nam sông Đuống gắn liền với dịch vụ logistics và du lịch sinh thái nông thôn; Xây dựng thiết kế tổng thể cảnh quan cho các mô hình du lịch nông thôn gắn với xây dựng Nông thôn mới nâng cao. Tập trung vào các vùng vệ tinh tiềm năng như vùng Tân Yên, Lục Ngạn, Gia Bình.

Nâng cao chất lượng quảng bá thông qua hình thức số hóa: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quảng bá du lịch nông nghiệp qua các nền tảng số nhằm tiếp cận khách quốc tế. Đẩy mạnh chiến dịch truyền thông (như MV "Bắc Bling" hay các tour 0 đồng) để định vị thương hiệu du lịch Bắc Ninh mới trên bản đồ quốc tế. Sử dụng công nghệ để khách có thể đặt tour hái quả, trải nghiệm làm nông dân trực tuyến.

Nâng cao năng lực chủ thể: Tập trung đào tạo nghiệp vụ du lịch cho chính người nông dân. "Mỗi người dân là một hướng dẫn viên", giúp họ chuyển từ tư duy "bán nông sản" sang "bán trải nghiệm".

Hỗ trợ vốn và hạ tầng cho các farmstay, homestay đạt chuẩn; khuyến khích doanh nghiệp lữ hành đưa khách về các vùng nông nghiệp công nghệ cao.

Liên kết chuỗi giá trị: Sự kết hợp giữa hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ của Bắc Ninh với tài nguyên thiên nhiên vùng trung du, miền núi với miền quê đồng bằng giúp hình thành các tuyến du lịch "Một hành trình - Nhiều trải nghiệm": Sáng thăm chùa Phật Tích, trưa ăn đặc sản gà đồi Yên Thế, chiều hái vải tại Lục Ngạn. Đa dạng phát triển mạnh du lịch trải nghiệm (hái quả, làm nông), nông nghiệp công nghệ cao, và du lịch cộng đồng, văn hóa (như văn hóa Then).

Tận dụng thị trường khách tại chỗ: Với dân số hơn 3,6 triệu người và hàng trăm nghìn chuyên gia, lao động tại các KCN, nhu cầu du lịch "staycation" (nghỉ dưỡng tại chỗ) vào cuối tuần tại các trang trại nông nghiệp là cực kỳ lớn.

Phát triển sản phẩm OCOP du lịch: Chuẩn hóa các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng thành quà tặng du lịch chuyên nghiệp. Nâng cao giá trị nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn tạo ra sản phẩm OCOP, nâng cao thu nhập cho người dân.

Tổ chức không gian liên kết vùng giúp kết nối chặt chẽ hơn các điểm đến du lịch nông nghiệp - nông thôn, tạo ra chuỗi giá trị lớn hơn. Tích hợp du lịch - nông nghiệp hình thành các tour, tuyến du lịch kết nối giữa các vùng sản xuất nông nghiệp đặc thù và các di tích văn hóa - tâm linh./.

                                                                                            Hà Yến